Het standaardnederlands oktober 2013

Een beschouwing over het standaardnederlands door Luc Devoldere, hoofdredacteur van het tijdschrift "Ons Erfdeel". Het belang van een moedertaal in een meertalige wereld, de toekomst van het Nederlands in de wereld. Taal en territorialiteit: bekrompen of net democratisch en zinvol?

VERSLAG

 

Frank verwelkomt de kandidaatleden, alsook de leden van MR Oostende Kustland.

 

“Een kat in het nauw maakt rare sprongen” Zo leidt Frank het thema van de avond in. Dit gezegde illustreert hij met enkele verhalen. Het verhaal over’de sprong van Jan Van Schaffelen’ waarbij een ruzie tussen gereformeerden en katholieken beslecht wordt doordat Jan Van Schafelen van de kerktoeren springt (of geduwd wordt). Het verhaal over de stroppendragers van Gent, waar de strop die als straf bedoeld is het teken van verzet wordt tegen de onderdrukker, en ten slotte het verhaal, de “gang naar Canossa” waar Hendriek IV bij zijn excomunicatie door paus Gregorius VII zijn boete ondergaat, maar later de paus aanvalt en uit zijn macht ontzet.

Het thema: Wat gebeurt er als taal, als het Nederlands, in het nauw gedreven wordt!

 

Menu: Voorgerecht, schartong gegrild, hoofdgerecht ……..en koffie

 

André Nolf kondigt de Jubileuviering aan van MR Oostende kustland.

Iedereen wordt uitgenodigd op 7 december 2013. De viering gaat door in de grote zaal van het gerenoveerde postgebouw te Oostende. Septem viri, een a capellakoor met zeven stemmen verzorgt een mooi optreden. Het motto van het koor is ‘mooie muziek maken en muziek mooi maken’. Nadien volgt een receptie t.g.v. het Jubileum. De kostprijs bedraagt 20 euro per persoon.

MR Oostende Kustland organiseert ook de verkoop van champagne met een eigen MR‘Champagne capsule’, opgenomen in het Champagne capsuleboekje.

De activiteit  én de verkoop worden ingericht t.v.v. onderricht van het Nederlands aan anderstaligen te Oostende..

 

Lieven verwelkomt de kandidaatleden, en de spreker die hij inleidt. Hij vraagt de leden zich dringend in te schrijven voor de jubileumviering van 19 oktober 2013. De ring zorgt voor gezamenlijk vervoer voor de leden en de partners.(32 euro p.p.)

 

De spreker van deze avond, Luc Devoldere, wordt voorgesteld. Hij is sinds 2005 afgevaardigd bestuurder van de Stichting Ons Erfdeel. Hij zal dit jaar een van de pacificatielezingen houden.

Hij is geboren in Kortrijk en woont nu in Aalst.

“Er is nog werk voor de boeg!” verklaart de spreker. “Het Nederlands is de taal van het Vlaamse gewest, niet het Vlaams. Le flamant had in het Frans een negatieve conotatie.”

“Het tijdschrift Ons erfdeel, waarvan ik hoofdredacteur ben, verschijnt in drie talen. In Nederlans, in Frans, en in Engels. Engels is daarbij noodzakelijk maar niet voldoende.”

“Ik ben Francofiel en Italofiel. Ik studeerde Latijn Grieks. Het onderwijs emancipeerde mij.” voegt hij eraan toe

 

Frans is de taal van de sociale, economische en culturele elite gebleven tot 1940, zelfs tot 1960.Toen België ontstond stond in de grondwet dat de taal vrij is. Voorheen was het Frans de taal van de elite, Keizer Karel sprak Frans, Willem van Oranje ook. Het volk sprak Vlaamse dialecten van De Panne tot in Limburg. Deze dialecten zijn een grote rijkdom, een grote troef. Het West Vlaams dialect is boeiend voor een taallabo, maar het is ook een handicap

De standaardisering van het Nederlands zoals bedoeld door de Vlaamse beweging is niet geslaagd. Zij is te snel geëvolueerd en heeft zijn principes te snel achter zich gelaten.

Het Frans is een cultuurtaal in heel Europa tot 1945. Daarna neemt het Engels, dat een wereldtaal is het over. Toch moet het Frans 2de taal blijven voor iedere Vlaming. De Zuidgrens is volledig Nederlands. In Vlaanderen is bij wet het Frans de 2de taal, spijtig genoeg is dit in Wallonië niet het Nederlands.

“Als filoloog vind ik dat iedere Vlaming zoveel mogelijk talen moet kennen” zegt de spreker. Engels is een wereldtaal, maar Kant lezen in het Engels is absurd. Chinees is geen must, niet voor de doorsnee Vlaming. Onze directe omgeving is is belangrijker dan de andere kant van de wereld.

De Vlaamse Beweging nam een goede beslissing door het Nederlands uit het noorden als standaardtaal te nemen. Kardinaal Mercier vond dat het Vlaams (le Flamand) geen taal was om te onderwijzen. Guido Gezelle verzette zich daar tegen. Als uitgesproken ultramontaan verzette hij zich tegen Nederlands van het Noorden omdat hij bang was dat dit de reformatie zou meebrengen naar Vlaanderen.

            In Gent wordt vanaf 1930 onderricht gegeven in het Nederlands, een primeur in Vlaanderen. In Nederland is dit reeds langer het geval en zelfs nu is de vernederlandsing bij anderstaligen is succesvoller dan bij ons.

De Vlaamse elite houdt tot 1970-1980 vast aan het Standaardnederlands als dé taal om ons uit te drukken(bvb. toneelscholen). Nu is onze elite daar niet meer zo van overtuigd. Toch blijft streven naar het Standaardnederlands als eenheidstaal belangrijk. Media hebben een grote invloed op de taal, daarom is het belangrijk dat nieuwsuitzendingen op VRT en VTM bvb in Standaardnederlands gebeuren. Dit is de norm. De bedoeling is begrepen te worden van De Panne tot Groningen.

Wij zijn met 23 miljoen Nederlandssprekenden in de wereld en onze taal komt hierdoor op de 26ste plaats wat betreft taalgebruik in de wereld. Nederlands is belangrijk. Dat Nederlands divers is, is niet erg( ook Engels is dat), maar de basis moet blijven. Nederlanders vinden taal vanzelfsprekend. Bij Vlamingen vraagt taal een inspanning. Toch heeft Vlaanderen grote schrijvers die getuigen van de Vlaamse verscheidenheid:, vb. Hugo Claus (Verdriet van België) en Louis Paul Boon(Kapellekensbaan). Vlaanderen moet opletten en blijven streven naar een correcte taal, geen tussentaal die ontstaat uit luiheid en onzorgvuldig gebruik.

Bij goede kennis van de taal kan je je overgeven aan meesterlijkheid, uiteraard met respect voor de eigen taal. “Wij hebben behoefte aan een ‘Lingua Franca’ zegt Philippe Van Parijs (linguist). Moedertaalsprekers van het Engels hebben het voordeel, anderen hebben een nadeel. “Meertaligheid is een voordeel” zegt de spreker “zelf ken ik goed Frans maar de Franse taal is zo complex. Daarom schrijf ik in het Nederlands en laat de tekst vertalen. Daarna lees  het wel na.

In de officiële ruimte, zoals onderwijs, media en het publieke debat, moeten wij liefst één taal gebruiken. ”

De taalgrens werd 50 jaar terug vastgelegd. Dat was een oekaze, d.w.z. opgelegd zonder demografische evidentie. Die taalgrens is erg belangrijk voor het behoud van België. Was de taalgrens er niet dan bestond België niet meer.

Onze hoofdstad Brussel is tweetalig gebied. Daar begin ik Nederlands te praten en zie hoe daarop gereageerd wordt en zie hoe het verder moet. In de grote meerderheid van de families wordt geen Frans meer gepraat. Een oplossing is het model van de wettelijkheid aangevuld met de hoffelijkheid. Bvb. De partners in het gesprek spreken hun eigen taal de ene Nederlands, de andere Frans. Onze Vlaamse elite kent echter onvoldoende Frans.

In Brussel bestaat 60 % uit vreemdelingen. Overtuig hen van de tweetaligheid van Brussel, desnoods in het Frans. Bij gebruik van pictogrammen en gebarentaal (Menen) is de kritische grens bereikt. Laat ons de anderstaligen overtuigen dat wij Nederlands spreken maar blijf hoffelijk. Centraal aan het loket staat een goede hulpverlening. De academici in België stellen dat onze nieuwkomers zich moeten aanpassen, hun plaats zoeken in het land en dan de taal te leren van de streek waar zij wonen.

Als besluit geef ik u mee: “ Koester uw dialect, maar spreek uw Nederlands.”

 

Nadien worden talrijke vragen gesteld aan en ervaringen uitgewisseld met de spreker.

o.a. ivm Justuitie in Brussel, Middenstanders dient in AN te antwoorden, wij moeten terug AN promoten in de school, Tussentaal in de media is een sluipend gif, Engelse liedjes kennen jongeren perfect, Nederlands is echter moeilijk te leren, mensen uit het Oostblok spreken perfect Nederlands, nieuwkomers krijgen dialect in Brugge en Kortrijk…

 

De spreker rondt af met de anekdote over de schrijver Maeterlynck, die jurist was en in het Frans schreef. Hij sprak dialect (Gents Vlaams) met zijn naaistertje en met Cyriel Buyse. Dit heeft hem nochtans niet belet de Nobelprijs voor literatuur te krijgen.

 

Iedereen is welkom op: www.onserfdeel.be

 

(Chris)

Ring:
Veurne Zannekin
Datum:
11-11-2013