carl.deconinck's blog

Drie methoden voor zwartmakerij

Matthias Storme beschrijft voor Doorbraak 3 technieken die links toepast om andersdenkenden uit het maatschappelijk debat te weren

 

zwartmakerij
 
Verbaal armworstelen kan ook op basis van solide argumenten. 
foto: ©Reporters / Imago
 

 De voorbije weken, zowel voor als na de verkiezingen, mochten ‘wij’ – nationalisten, flaminganten, conservatieven van onderling toch wel diverse pluimage – weer genieten van een vloed aan zwartmakerij, gaande van kreetjes op twitter tot op het eerste gezicht ernstig ogende opiniestukken. De grootste gemene deler van al die uitlatingen lijkt mij daarin te bestaan, dat de feiten of stellingen van de geviseerden, die als aanleiding worden genomen, omzeggens nooit als dusdanig worden beoordeeld, maar bijna systematisch maar een opstapje zijn voor grootse en vaak groteske beschuldigingen en waarschuwingen. Daarbij wordt zeer vaak gebruik gemaakt van bepaalde stijlfiguren en drogredeneringen, die meestal vormen zijn van wat men in de taalkunde een metonymie noemt (een betekenisverschuiving). Meer bepaald drie trucs komen daarbij zeer frequent voor.

 

Etikettering

De eerste is de etikettering, soms versterkt met het argument van het hellend vlak. Een handeling, opvatting of persoon die men wil zwartmaken krijgt als etiket een veel ruimere categorie waaronder men ook een andere handeling, opvatting of persoon kan onderbrengen. Na de vreselijke lustmoord op een Antwerpse studente kon onze professionele seksismefanate het niet laten dit als seksisme te bestempelen, om op die manier alles wat zij seksisme acht voorwerp van dezelfde afkeer te laten zijn. Echter een moord aangrijpen om te waarschuwen voor zaken die daarmee moreel onvergelijkbaar zijn, enkel omdat men erin slaagt er één categorie voor te vinden is lijkenpikkerij.

Andere ‘grievance’-etiketten zoals racisme, fascisme, kolonialisme, homofobie of andere woorden op -fobie worden op dezelfde manier misbruikt. De belangrijkste reden voor hun gebruik vandaag is precies om een moreel ‘oordeel’ dat afweegt en nuanceert en waar nodig onderscheid maakt, te vervangen door een morele veroordeling zonder proces.

Etikettering moet ervoor zorgen dat het debat vooral niet gaat over het punt dat iemand gemaakt heeft, en waarover men wellicht legitiem van mening kan verschillen, en dat de spreker aldus gedelegitimeerd wordt door associatie en het debat erover onmogelijk wordt gemaakt. Een variante op deze perverse techniek zien we als iemand op basis van wetenschappelijk onderzoek of concrete ervaring wijst op verschillen tussen, pakweg, mannen en vrouwen: dat is onmiddellijk een bewijs dat die persoon een aanslag pleegt op de gelijkheid of minstens gelijkwaardigheid. Discriminatie veronderstelt echter dat men gelijke gevallen zonder redelijke rechtvaardiging ongelijk behandelt, wat natuurlijk een veel genuanceerdere afweging veronderstelt dan zo’n knuppelredenering.

Foute meningen

zou iedereen die vandaag over leugenpers spreekt een fascist zijn

Een tweede techniek bestaat erin, woorden, uitdrukkingen of ideeën te delegitimeren door te stellen dat die ooit in het verleden al eens door ‘foute’ mensen werden gebruikt, of in foute boeken of betogen voorkwamen. Omdat er ooit een fascist het woorden ‘leugenpers’ zou gebruikt hebben zou iedereen die vandaag over leugenpers spreekt een fascist zijn (zo Heimans en De Cock in De Standaard van 17 juni). Zo vermijdt men natuurlijk de vraag of er in de pers fake news wordt verteld of niet.

 

Of omgekeerd wordt de waardering voor bepaald cultureel erfgoed, waar een natie zich mee identificeert, zwartgemaakt met de stelling dat de bouw ervan ooit in het verleden mee gefinancierd werd met geld verkregen door kolonialisme, of op een wijze die vandaag illegaal zou zijn.

Diabolisering

De derde techniek bestaat erin een argumenten, klachten, ….te diaboliseren door de spreker het recht te ontzeggen die te gebruiken omdat hij of zij tot de verkeerde categorie behoort en daarom geen recht van spreken heeft, althans niet over dat onderwerp. De waarde van een argument of waarheid van een klacht is echter onafhankelijk van de persoon van de spreker. Dit is overigens ook een fundamenteel element van de ‘Verlichting’.

Links alleen?

Zijn dit strategieën die enkel aan de linkerzijde voorkomen?

Zijn dit strategieën die enkel aan de linkerzijde voorkomen? Zeker niet alleen, maar toch wel in overgrote mate. Aan de rechterzijde zal men bijvoorbeeld ook wel eens het argument van het hellend vlak vinden. Het misbruik van abstracte categorieën met inzet van betekenisverschuivingen komt echter een stuk minder voor, al was het maar omdat bijvoorbeeld conservatieven van nature meer geneigd zijn naar en belang hechten aan het concrete eerder dan het abstracte, terwijl het soort links waarover het hier gaat vertrekt van de voorrang van het abstracte principe op de realiteit.

Ook de tweede truc komt er veel minder voor, niet omdat men zijn geschiedenis minder goed kent, maar omdat de geschiedenis door de linkerzijde veel meer gezien en gebruikt wordt als een bron van kwaad waarmee dus moet worden gebroken.

Ook de derde strategie komt als dusdanig veel vaker voor aan de linkerzijde, al vinden we aan alle zijden, dus ook aan de andere zijde, wel minder verregaande vormen ervan, zoals het verwijt van hypocrisie wanneer iemand niet leeft volgens de opvatting die men verkondigt, of het verwijt van wereldvreemdheid. Dat is echter nog een groot verschil met de linkse tendens om de waarde van een argument te laten afhangen van de trap die men in de hiërarchie van slachtofferschap kan innemen door zich met een slachtoffercategorie te identificeren.

 

Deze tekst verscheen ook in Grondvest.

MATTHIAS STORME

Ring:
Gent Corneel Heymans
Datum:
30-06-2019

Feest voor koning Willem I te Gent

Na lang wachten heeft Gent eindelijk een standbeeld voor haar belangrijkste koning
Marnixringvoorzitter Jan Verleysen ontmoette, tot zijn grote vreugde, zeer veel Marnixleden op zaterdag 20 oktober in Gent bij de inhuldiging van het standbeeld van koning Willem I der Verenigde Nederlanden.
In een nokvolle Miry Concertzaal van het conservatorium konden de meer dan vijfhonderd aanwezigen tijdens een feestzitting vanaf 10 u luisteren naar drie gedreven toespraken. Alles werd ingeleid en aan elkaar gepraat door Jo Decaluwe, die zorgde voor een luchtige noot.  Tussen de toespraken speelde GUSET, het Gentse Universitair Studentenkwintet, korte stukken van Händel, Lully en Sibelius. 
 
Burgemeester Termont begon met te zeggen dat hij tot voor kort overal het laatste woord had maar nu blijkbaar het eerste woord kreeg en binnenkort niets meer te zeggen heeft; hierdoor was de luchtige toon  gezet. 
In 2015 koos de stad Gent reeds voor ‘Gent kleurt Oranje’ om de periode van het Verenigd Koninkrijk te herdenken en om de onschatbare verdienste van koning Willem I voor de stad en de regio te onderlijnen.  Termont steunde van bij de start het organisatiecomité van dit grote feest. Hij was er fier op dat er voor het plaatsen van een standbeeld unanimiteit was in de Gentse gemeenteraad, iets wat niet zo vaak gebeurt.
 
Minister-president Bourgeois hield een sterk gedocumenteerd  historisch overzicht van de geschiedenis van Vlaanderen vanaf de vrede van Münster tot vandaag en wees op de vele initiatieven van samenwerking met Nederland, die Vlaanderen nu neemt. Zijn aanwezigheid symboliseerde de betrokkenheid van gans Vlaanderen bij dit huldebetoon. Ook de Vlaamse regering heeft het comité financieel gesteund.
Sas Van Rouveroij van Nieuwaal bekende zich ook als groot voorstander van het standbeeld; wie zich tegen dit standbeeld verzet dwaalt volgens hem want dit komt er niet zozeer omwille van de persoon van een koning maar omwille van de grote verdiensten van koning Willem I tijdens de periode 1815-1830. Het was dank zij zijn autocratische stijl en zijn echt beslissend regeren, wat zelden van een vorst kan gezegd worden, dat hij zo veel heeft gerealiseerd. 
Als voorzitter van de Raad van Bestuur van de U Gent gaf hij dan een overzicht van de groei en impact van zijn universiteit. Hij eindigde met twee retorische als-vragen: wat als koning Willem niet gekozen had voor een universiteit in Gent en wat als 1830 er niet was geweest? 
 
Tot slot speelde GUSET ‘Wien Neêrlands bloed’, het volkslied van het Verenigd koninkrijk. Begeleid door trommelaars van  de Gentse politieharmonie ging het, achter de themavlag Willem Bedankt!, in stoet naar de Bisdomkaai voor de plechtigheid  rond de onthulling van het monument; hier waren tweeduizend aanwezigen. Stijn Brouns leidde het feest.
 
Schepen Watteeuw, die het comité ook steunde, legde een verband tussen de realisaties van Willem I en de actualiteit; volgens hem mag politiek niet draaien om ego’s maar wel om daadkracht en durf, gekoppeld aan een duidelijke visie. Kinderen van de nabijgelegen school De Oogappel hadden het boek van Prof. em. Evrard ‘Willem I: een Gentse visie!’ goed gelezen en bewezen dit met een gewaardeerd jeugdig interview.
 
Hoofdspreker was ere-gouverneur Prof. em. Balthazar die, als historicus, tijdens veel voordrachten en in vele geschriften en boeken Over Willem I de weldoende invloed van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in Gent heeft belicht. Voor hem is een duurzame samenwerking met Nederland meer dan nodig zoals recent deze tussen Vlissingen, Terneuzen en Gent, die resulteert in North Sea Port. Hij was steeds een grote steun voor het 
organiserend comité. Tot slot citeerde hij Yourcenar: ‘L’ avenir sans le passé est aveugle. Le passé sans l’ avenir est stérile’.
 
Twee leerlingen van de Sint Bavohumaniora begroetten hun nieuwe overbuur met het nodige respect; de groentjes hadden het boekje van Prof. em. Evrard blijkbaar ook goed gelezen.
Mevr. Arakelian, plaatsvervangend Nederlands ambassadeur, bracht een warme groet uit Nederland en  Axel Buyse, afgevaardigde van de Vlaamse regering in Nederland, benadrukte de vele mogelijkheden tot samenwerking met Nederland, waar hij al negen jaar woont.
 
Tot slot sprak Prof. em. Evrard, de bezieler van deze huldiging. Tijdens zijn doctoraatswerk in Nederland beloofde Vlaanderen diens naam in eer zou herstellen. Hij wilde Willem weer omdat Willem wijs was.  Zijn gedrevenheid om het ware verhaal te vertellen over Willem I, Gent, 1830 en Vlaanderen,  door de Belgische geschiedschrijving te ont-Pirenniseren,  inspireerde hem tot het schrijven van zijn boek. In zijn typische stijl maakte hij duidelijk waarom het standbeeld er moest komen.
 
Het standbeeld, aan de stad Gent geschonken door her ‘Comité Willem Bedankt!’, werd dan onthuld en bloemen werden neergelegd, gevolgd door het zingen van Klokke Roeland en De Vlaamse Leeuw. De tekst op de sokkel luidt: ‘Dit standbeeld van koning Willem I werd opgericht door de stad Gent en het ‘Comité Willem Bedankt!’ uit erkentelijkheid voor zijn verwezenlijkingen in de periode van de Verenigde Nederlanden tussen 1815 en 1830 – ingehuldigd op 20 oktober 2018’.  
 
Op een zonovergoten Bisdomplein volgde dan, opgeluisterd door de Gentse politieharmonie, een volksreceptie met Augustijnbier en poffertjes.
Het programma voorzag nog tableaux vivants in de nabijgelegen Sint-Bavo humaniora, een fototentoonstelling in de Protestantse Kerk, een Expo in het Sint Baafshuis, een Opendeur bij de schermgilde Sint Michiel, vijf orgels in het stadscentrum, een gelegenheidsconcert op de Gentse beiaard door Rachel Perfecto en een gegidste boottocht en wandeling in de voetsporen van Willem I. 
De lezing door Prof Evrard over ‘Willem I: een Gentse visie’ ging door in een eveneens nokvolle bovenzaal van het Sint-Baafshuis. Hij benadrukte de verwezenlijkingen op onderwijsgebied, de steun aan de textielindustrie en de metaalindustrie en de uitweg naar zee door het kanaal van Gent naar Terneuzen. Het werd zeer stil toen hij de rol van Frankrijk in 1830 toelichtte: men wou, zoals Napoleon deed,  de zuidelijke Nederlanden binnen de kortst mogelijke tijd terug inlijven bij Frankrijk; daarvoor werd tweemaal een Frans leger van telkens 60.000 soldaten naar Brussel gestuurd om er de opstand (sic) van 1830 te doen slagen.  
 
In de Protestantse Kerk’ was er ’s avonds het slotevenement Zie Ze Zingen.NL!, een samenzang van Nederlandstalige liederen.
 
Wat een dag! Wat een hoogdag!   
Wat een feest!  Koning Willem I werd waardig bedankt.
 
Geert Goubert, 
MR Corneel Heymans Gent
lid van het organisatiecomité ‘Willem Bedankt!’.
 
Ring:
Gent Corneel Heymans
Datum:
28-01-2019