" Een Vlaams verhaal over WO I" - Guido Moons - februari 2015

In de herdenking van de Eerste Wereldoorlog was nog niet veel te vernemen over het ontluikende Vlaams bewustzijn in die vier jaren oorlog. Guido Moons, oud ere voorzitter van de Vlaamse Volksbeweging is al jaren geboeid door die Eerste Wereldoorlog en wat het voor de Vlaamse emancipatie heeft betekend. Zijn verhaal begint met politieke situatie en de sociaal economische toestand die aan de basis ligt van de wrevel en onvrede die tijdens de oorlog tot uitbarsting komt. Tot slot maakt de spreker ons duidelijk wat het belang van de Frontbeweging geweest is.

Verslag ¨februarivergadering

“De Vlaamse frontbeweging, een ‘vergeten’ verhaal in de herdenking van WO I”

 

 

 

Onze protocolmeester Frank verwelkomt iedereen, leden, kandidaat-leden, senioren en partners .

Ook vandaag heeft Timo’s kok de fijne spijzen alle eer aan gedaan.

 

Voorzitter, Hans verwelkomt de leden en partners en geeft het woord aan Machtelt die Guido Moons zal inleiden.

Guido Moons is geboren in 1954. Hij woont te Gent en is lesgever in het secundair onderwijs voor autistische jongeren.

Hij pleit reeds heel lang voor een Onafhankelijk Vlaanderen. Hij kreeg hiervoor de André Demetsprijs en de Alfons Deschepperprijs. Hij is voorzitter van de VVB (2003-2004 en 2013-2014)

Zijn interesse ligt bij de communautaire hangijzers Voeren- de faciliteiten en de amnestiekwestie (zoals bij Leo Vindevogel). Hij is nauw betrokken bij de organisatie van de Ijzerbedevaart tussen 1980 en 1995. Hierbij belichte hij vooral de sociale strijd aan het front

Ter illustratie leest Machtelt het gedicht “Gewoon maar een stem” van Anton Van Wilderode, die heel lang zijn inspirator was.

 

 

Guido Moons over de Frontbeweging:

De geschiedenis van de frontbeweging, is eigenlijk de geschiedenis van de niet partijpolitieke Vlaamse beweging.

We keren terug naar begin 20ste eeuw.

De eeuw zet in met een groot vertrouwen in de toekomst.

De wereldtentoonstelling te Parijs in 1989 toont Europa de mogelijkheden van de cinema, de ontwikkeling van röntgenfoto’s, terwijl te Gent in 1913 de eeuw van de moderniteit beloofd wordt, de automobiel verovert de straat. In 1908 steekt Louis Bleriot het Kanaal over.

Dank zij de ontwikkeling van de industrie brengt de ontginning van steenkool rijkdom in Wallonië.

Het sociaal achtergestelde Vlaanderen vormt hiermee een schril contrast. 41.000 Vlamingen vertrekken naar Amerika, vooral vanuit West en Oost Vlaanderen waar geen moderne industrie is.

De wet voor de militieplicht (1909)maakt een einde aan het sociaal onrechtvaardige lotingsysteem dat kon afgekocht worden.

Wij zien de oprichting van een commissie onder voorzitterschap van Max Rooses, met steun van Camiel Huysmans, Frans Van Cauwelaert, en Louis Vrankx, om binnen en buiten het parlement te ijveren voor de vernederlandsing van de Gentse hogeschool(1910).

In 1913 wordt een Socialistische staking georganiseerd voor het algemeen stemrecht. Er wordt geijverd voor een stemming over gelijkheid van Nederlands en Frans in het Belgische leger.

Er was reeds tweemaal een zwaar conflict in Oost Europa en er bestaat een kille verhouding tussen Duitsland en Frankrijk. (beschreven in “De Slaapwandelaars”

1913 Koning Albert I bezoekt Duitsland en wordt door Keizer WilhelmII gewaarschuwd dat de oorlog voorbereid wordt.

Algemene mobilisatie verliep vanaf 1909 volgens het systeem van dienstplichtigen. De lagere rangen telden vooral ongeschoolde dienstplichtigen, beroepsvrijwilligers, oorlogsvrijwilligers en zelfs nog enkele lotelingen (geworven voor 1909). Sommige regimenten bestonden vooral uit Vlaamse studenten, dienstplichtigen en vrijwillige dienstnemers. Deze waren slecht gezien bij de overwegend Franstalige officieren. Wie erkenning en respect voor hun Vlaamse taal eiste werd snel geviseerd en beschuldigd van insubordinatie wegens het stoken van onrust onder de soldaten.

 

Twee belangrijke groepen hebben elk een eigen agenda.

De socialisten zijn antimilitaristisch. Het kan niet dat een arbeider de wapens opneemt tegen een medearbeider in Europa. Nochtans om algemeen enkelvoudig stemrecht te bekomen zijn de Belgische socialisten bereidt mee te vechten. De Flaminganten, eerder ongeorganiseerd willen de vernederlandsing van de Gentse Universiteit langs politieke weg bepleiten. (dit ondanks de grote weerstand bij de politieke verantwoordelijken. Zo verklaart Jean Jaurés, Frans journalist in de Vooruit “Nooit wordt de Gentse universiteit een Vlaamse universiteit.”)

 

De rol van de Katholieken bij het ontstaan van de frontbeweging kan men als volgt begrijpen. Brancardiers zijn vaak novicen, seminaristen, religieuzen en onderwijzers. Zij worden door de gewonde soldaten bevraagd naar nieuws over hun familie, hun vrienden en hun dorp.

De Vlaamse elite krijgt een cultuurshock. Zij worden getroffen door het analfabetisme bij de jonge soldaten. Het grootste deel kan niet schrijven en niet lezen.

Beiden stoten op tegenstand van de legerleiding die vrijzinnig en Franstalig is en onwillig t.o.v. de grieven van Vlaamse, vooral Katholieke, Nederlandstalige soldaten. Zij minachten de Vlaamse proleten.

 

De Duitse militaire machine rolt als een pletwals over België Leuven en Aarschot –Diest wordt verovert en het leger wordt verdreven tot bij de Ijzervlakte die niet in te nemen is. Het Duitse leger komt tot stilstand. Dit brengt de militairen wat rust.

 

Taalklachten kwamen er zeer weinig in die omstandigheden. De jonge soldaten met uitzondering van enkelingen, wisten niet beter. Velen kunnen amper lezen.

Dr Edgar Lehambre, professor Frans Daels en kapelaan Cyriel Verschaeve willen iets doen aan dit analfabetisme en richten studiekringen op om ongeletterde soldaten te leren lezen en schrijven Dit werd gedoogd door generaal Wielemans een Franssprekende Vlaming. Zijn opvolger, generaal Ruquis is echter kritischer en treedt repressief op tegen het zogenaamd verzet van de Frontbeweging die daarom noodgedwongen ondergronds gaan.

 

Vlaamse piotten negeren de Belgische standaard. Men luistert niet naar ons.

Men richt een hoorcomité op met Frans Daels. ”Vlaamse piotten verdienen Vlaams graf”.

Met symbolen als AVV VVK , de Blauwvoet vormen deze grastenen ontworpen door Joe Inglisch een doorn in het oog van generaal Dabah

De grafstenen worden vernietigt door soldaten en gebruikt voor verharding van de baan tussen Adinkerke en De Panne

Op 11 juli 1917 wordt de “open frontbrief gedrukt in het huis van meester Selschotter en bekendgemaakt  Drie voortrekkers leiden nu de frontbeweging Adiel Debeukelare, Philip de Pillecijn en Borginie. Vanaf hier krijgt de beweging een hierarchische structuur, een voorzitter en twee geheimschrijvers. Wat begon als een beweging van onderuit, wordt beter gestructureerd en wint aan efficiëntie

 

Het verhaal van de frontbeweging en de fronters is het verhaal van een dubbele strijd. Enerzijds is er de verschrikkelijke strijd in de oorlog tegen de vijandelijke soldaten, anderzijds is er hun strijd tegen het analfabetisme en verdrukking door de eigen overheid en dát is het Vlaamse verhaal dat wij vaak missen in de vele herdenkingsplechtigheden voor WO I

 

Robert dankt de spreker van harte voor deze mooie getuigenis over frontbeweging. Het heeft hem diep geraakt en herinnert hem aan de verhalen vroeger van zijn vader die dit alles meemaakte.

 

Hans dankt de spreker voor zijn bezielde betoog over de frontbeweging

 

 

Chris

 

Verslag downloaden:
20150209 verslag.pdf
Ring:
Veurne Zannekin
Datum:
24-11-2015