"Belgische justitie of Vlaamse justitie" - april 2015

met Kristin Van Vaerenbergh

Kristien Van Vaerenbergh is politiek actief als federaal kamerlid en als voorzitter van de commissie justitie. Ze kiest voor een Vlaamse justitie, goekoper, klantvriendelijker, sneller... Speciaal voor Marnixring Veurne Zannekin brengt zij een analyse van ons log rechtssysteem.

Verslag aprilvergadering

“Belgische Justitie, van krom naar meer recht.”

 

Aanwezig: 73 aanwezigen, leden en gasten

Leden: Kandidaten : Gasten

 

Verontschuldigd: Frank Godderis, Rik Ascrawat, Stefaan Kempinck

 

Machtelt verwelkomt iedereen en kwijt zich van haar taak als dienstdoend protocolmeester.

Onmiddellijk na de maaltijd leidt Machtelt de spreker in.

Kristien Van Vaerenbergh woont in Lennick, waar haar vader burgemeester was. Na haar studies komt zij in kontact met de politiek. Als lid van de kamer,wordt zij voorzitter van de Kamercomissie justitie.

Bij Nva wordt zij snel het Boegbeeld voor de hervormingen bij justitie. Zij pleit voor veel resultaat met weinig middelen.

Zij neemt deel aan de kampen bij de vzw Vakantiekampen voor kinderen.

Haar motto is “Niets is wat het op het eerste zicht lijkt.

 

De Belgische justitie, van krom naar meer recht; Kristien Van Vaerenbergh

 

Hoe ervaart de burger justitie? Justitiebarometer 2002,2007,2010,2014-

33% heeft geen vertrouwen in justiitie, wel (80%) vertrouwen in politie, 22% twijfelt aan het eerlijke verloop van een proces en 60% vindt dat justitie gebrekkig informeert. Men moet de kloof dichten tussen recht en rechtvaardig alsook sneller en efficiënter werken

Een Noord Zuid breuklijn hindert fundamentele hervormingen zodat wij eigenlijk voor een Vlaamse justitie moeten ijveren. De consensus hierrond groeit.

De voorzitter van VBO, Jo Stevens meent (Nieuwjaar 2011): “Justitie mag nog steeds een federale bevoegdheid zijn, in feite is de splitsing al een tijd aan de gang: Zowel de splitsing als de rechtspraak groeien uiteen en zelfs de modernisering van justitie is communautair gekleurd”

Prof. Van Orshoven, openingsrede Franqui-leerstoel U Gent, 2013) “Justitie moet helemaal naar de gemeenschappen worden overgeheveld, want de rechtscultuur is in Vlaanderen helemaal anders dan in Wallonië” We denken anders over de éénheidsrechtbank, de werklastmeting, de rol van de buurtrechter, het hoger beroep, de formalisme. Laat iedereen zelf doen wat hij denkt beter te kunnen doen.”

Organisatie van justitie

Wie doet wat? Er is de zittende magistratuur (de rechters), de staande magistratuur (het parket), en tot slot, de burger en zijn advocaat. Indien de magistraten slechte wetten krijgen van de wetgever dan verhoogd de kans op foute, uiteenlopende interprettaties.

De hoven en rechtbanken vormen schematisch een pyramide. Aan de basis de politierechtbank en het vredegerecht. Op het twede niveau vinden we de drie rechtbanken: de eerste aanleg, de arbeidsrechtbank en de handelsrechtbank. Op het derde niveau vinden we het hof van beroep, het arbeidshof en het hof van assisen. Helemaal bovenaan staat Hof van Cassatie

Belgie is ingedeeld in 12 arondissementen: West en Oost Vlaanderen, Antwerpen, Limburg, Brussel, Halle-Vilvoorde, Leuven, Henegouwen, Nijvel, Luik, Namen, Eupen en Luxemburg.

Nota; Brussel (Halle-Vilvoorde) is vrij uitgestrekt (tot tegen Aalst en Mechelen)

Bij de splitsing van BHV werden de rechtbanken ontdubbeld (maar niet de vredegerechten). Het parket werd gesplitst (maar met 20% franstaligen in H-V). De strijd om verdeling van de middelen wakkert op en de ongrondwettelijkheid van deze regeling werd bevestigd door het grondwettelijk hof.

BHV in de praktijk: de politie speurt. Het parket H-V leidt voor, en een Brusselse onderzoeksrechter beslist…

Dit leidt tot ongelijke behandeling:  Vb in de krant “Jacht op inbrekers in Vlaamse rand loopt mank!” In Tollembeek, “Drie inbrekers vrij zonder voorwaarden”, De franstalige onderzoeksrechter in Brussel liet hen vrij zonder voorwaarden… “Onderzoeksrechter stopt inbreker nu wel in de cel. Volgens de korpschef is het geen toeval dat de rechter (nu) Nederlandstalig is…”

 

 

BHV     

 

Evolutie van de justitiehervorming sedert 1996 (de zaak Dutroux)

*Opvallend is de onderwaardering van justitie. Het budget stagneert in 2009, na 2 maal 5 jaar stijle groei in1996 (Dutroux) en 2003 (Onkelynx)

“Er is weinig geld” zegt minister Geens. Wij besteden 0,7% BBP. In vgl met 42 europese landen staat Belgie op 42ste plaats, het gemiddelde is 2,2%, Dit is niet correct volgens Prof Allemeersch. Als wij het “budget voor rechtbanken en parketten per inwoner” bekijken, besteed België gemiddeld. (Noorwegen 50euro/inw, Zweden 80 euro /inw, België 80 eoro /inw, Duitsland 110 euro /inw, Zwitserland 180 euro /inw)

*De zaak Dutroux leidt tot de eerste hervormingen. Een ééngegmaakte politie, de oprichting Hoge Raad van Justitie, de oprichting Federaal Parket, oprichten van de  Commissie voorwaardelijke invrijheidstelling.

 

De grote werven bij justitie:

*/Informatisering loopt ver achter: Vb. nog niet gedigitaliseerde dossiers verdwijnen in brand

Vb  Portkosten hoog, en in stijgende lijn (in 2012: 21,6 miljoen euro, 1,5mlj meer dan in 2011).

België (score 0,6)scoort slecht in vgl met de rest van Europa) en is niet geëvolueerd sinds 2010.

Ter vergelijking: NL scoort 2,5 in 2010- en stijgt tot 4,0 in 2013; Czechië scoort 3,6, Frankrijk scoort 2,2 in 2010 en stijgt tot 3,0 in 2013.

De realisaties van de laatste 10 jaar zijn erg zwak.

Minister Onkelynkx koopt voor 20 mlj euro computers zonder resultaat, het bedrijfr Phenix wordt vervolgd. Minister Declerck had grote plannen met justitie, maar kon ze niet uitvoeren, de regering viel. Minister Turtelboom focust op kleine realiseerbare projecten. De kern van het probleem blijft. (“Computer Vrouwe Justitia start niet op”. “Justitie moet nog twee jaar wachten op computers.”)

Wat dient nu dringend gerealiseerd! -Videoconferenties, zittingen en electronisc dossier in de gevangenis. -Een onlinesysteem voor de zittingskalender.        -de electronische betekening. -het digitaal eenheidsloket. -een DNA-databank voor sexuele misdrijven, een degelijke afstemming met politie-IT

*/ Werklastmeting

Vb Trage rechter uit Brugge neemt ontslag (DS 2012), vb Hof van beroep Brussel moet megafraudeur vrijgesproken wegens te weinig personeel. Acht parttime rechters voor 1.600 fiscale dossiers.

Met een goede werklastmeting kan een grondige evaluatie van de werking gebeuren en een correcte inschatting van de personeelsbehoeften.

Minister Marc Verwilghen stelde deze werklastmeting voor(1999), het protocol kreeg vorm onder Minister Jo Vandeurzen (2008). Uiteindelijk werd de werklastmeting van het Hof van Beroep afgerond (en dit gebeurde enkel in Brussel, in kader van gerechtelijke hervorming BHV).

Een werklastmeting geeft een idee van de gerechtelijke achterstand:

Vb. De wachttijden in Brussel: burgelijke zaken (3j), handelszaken (13 m), jeugdzaken (6m), fiscale zaken (tot 4j), assisen (volgeboekt…)

Wat dient nu dringend aangepakt?     Er dienen duidelijke beheerscontracten opgesteld, De voorziene werklastmetingen dienen afgerond, er is een werklastmeting binnen de Raad van Koophandel nodig

 

Uitdagingen voor justitie

1/ De eenheidsrechtbank: voordelen - eenvoudiger meer transparante structuur, minder bevoegdheidsconflicten en betere spreiding van de werklast, meer flexibiliteit en mobiliteit van magistraten, mogelijkheid tot specialisatie van magistraten.

Wat nu realiseren? Proefproject eenheidsloket met verwijsfunctie,

2/ Moderne wetgeving en procedures:

Juridische teksten zijn onleesbaar, het strafwetboek dateert van 1810, procedurefouten door de complexiciteit van de de wetgeving, er zijn meer dan 1000 verjaringstermijnen.

Wat dient dringend aangepakt? Het betrekken van alle actoren, een expertencommisie per wetboekpolitieke stuurgroep. De hervormingen dienen afrond in 4jaar tijd. Zij moeten instaan voor moderne wetboeken in begrijpelijke taal en een nieuwe regeling voor procedurefouten en verjaaringstermijnen. Verder dienen nieuwe criminaliteitsfenomenen aangepakt, de strafmaten dienen aangepast, nieuwe autonome straffen dienen ingevoerd.

3/ Een écht gevangenisbeleid:

Gevangenissen zitten overvol (11.769 gevangenen-10.185 plaatsen) en zijn sterk verouderd. Er zijn 1000 geïnterneerden die psychische hulp behoeven, ¼ van de veroordeelden zijn illegaal in België.

Wat dient dringend aangepakt?

Meer gevangenissen bouwen, wie niet in onze gevangenissen thuishoort, verwijzen naar hun thuisland (nieuwe bilaterale akkoorden), een aangepaste dienst voor psychiatrische zorg (forensisch psychiatrisch centrum in Antwerpen), goede afspraken rond minimumdienstverlening.

4/ Hervorming pro deo systeem

Wij moeten dringend overconsumptie tegengaan, er zou een fonds voor twedelijnsbijstand moeten komen, wij dienen werk te maken van de sancties bij misbruik door advocaten en alle inkomsten dienen in rekening gebracht.

5/ Sociale hervormingen

 

Na de uiteenzetting aan de hand van ‘gekleurde’ dia’s (gesmaakt door velen, iets minder geapprecieerd door anderen) konden de aanwezigen onze ringprojecten steunen door deel te nemen aan de tombola. Hierbij werd een sculptuur van Francine Decaestecker verloot. De winnaar dit jaar was:…

Na de pauze werden nog enkele problemen voorgelgd aan de spreker. Om de vraagstelling in goede banen te leiden werden de vragen geordend en gegroepeerd per onderwerp door Frank Depoorter.

 

(Chris)

 

Verslag downloaden:
20150413 verslag met foto's.pdf
Ring:
Veurne Zannekin
Datum:
28-11-2015